برنده ها و بازنده های انتخابات

احسان مهرابی

سه شنبه ۹ خرداد 1396 - 19:51

 

انتخابات ریاست جمهوری سال ۹۶ برنده ها و بازنده های بزرگ و در عین حال متفاوتی از انتخابات گذشته داشت.

 برنده و بازنده اصلی انتخابات پوپولیسم بود،هر چند در نتایج آرا پوپولیسم شکست خورد،اما با وجود گذشت چهار سال از دولت محمود احمدی نژاد وعده های پوپولیستی یکی از موضوعات اصلی انتخابات ریاست جمهوری بود.به جز این، انتخابات برندگان و بازندگان دیگری هم داشت.

 بازندگان:

احمدی نژاد:محمود احمدی نژاد یکی از بازندگان انتخابات بود.او پس از رد صلاحیتش عملا نتوانست با تاکید بر عدم حمایت از هیچ نامزدی موجی راه بیاندازد و حتی افرادی که به او رای دادند نیز نتوانستند به طرز معناداری تعداد آرای باطله را افزایش دهند.

 جمنا و اصولگرایان سنتی:می توان بزرگترین بازنده این انتخابات را اصولگرایان سنتی دانست که در عین شرط بستن بر روی اسب بازنده،هویت حزبی و سیاسی خود را نیز به حراج گذاشتند.در میان این گروه ها بازنده ترین حزب موتلفه اسلامی است که قرار بود،جلوه ای از معرفی نامزد حزبی و حمایت از او را به نمایش بگذارد. این نمایش اما با بیانیه حزب موتلفه اسلامی  درباره کناره گیری میر سلیم و امتناع او از کناره گیری به یک نمایش طنز تبدیل شد.

 پیش از این بیانیه نیز جبهه پیروان خط امام و رهبری که حزب موتلفه اسلامی از گروه های اصلی آن است،از ابراهیم رئیسی حمایت کرده بود.دیگر بازنده های بزرگ اما جامعه روحانیت مبارز و جامعه مدرسین حوزه علمیه قم مشهور به گروه جامعتین هستند. این دو گروه که در دو انتخابات مجلس نهم و دهم و ریاست جمهوری ۹۲ مواضعی متفاوت با گروه تندروی جبهه پایداری داشتند،در انتخابات ریاست جمهوری سرنوشت خود را به سرنوشت این گروه گره زدند.

 گروه های سنتی اصولگرا در دوره اول ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد راه خود را تا حدودی از راه نهادهای زیر نظر رهبر جمهوری اسلامی جدا کرده بودند و این روند در سالهای گذشته نیز ادامه یافته بود اما در این انتخابات در شکست آنان سهیم شدند.جبهه نیروهای انقلاب اسلامی نیز با این شکست عملا شانسی برای ادامه فعالیت ندارد.

 قالیباف:در انتخابات ۹۶ محمد باقر قالیباف بازنده تر از ابراهیم رئیسی بود،چرا که همزمان با ناکامی در انتخابات ریاست جمهوری،شهرداری تهران را نیز از دست داد.

 سپاه پاسداران و خبرگزاریهایش :شکست نهادهای زیر نظر رهبر جمهوری اسلامی از جمله سپاه پاسداران در انتخابات ۹۶ تنها با انتخابات ریاست جمهوری سال ۷۶ قابل مقایسه است،چرا که آنان با تمام توان و به صورت آشکار وارد انتخابات شدند و خبرگزاریهای سپاه پاسداران برای حمله به حسن روحانی هر چه داشتند منتشر کردند،حتی گزارشهایی درباره کشته شدن پسر او که پیش از این در رسانه های مخالف حکومت منتشر شده بود.

 دخالت آنان در انتخابات اما به طرز بی سابقه ای به تریبونهای رسمی کشید و حسن روحانی در اقدامی بی سابقه در تاریخ انتخابات ریاست جمهوری، آشکارا از دخالتشان در انتخابات گفت.

 قوه قضائیه نیز دیگر بازنده بزرگ انتخابات بود و در سخنان روحانی از مشکلات موسسه مالی میزان سخن رفت تا برخورد نکردن این نهاد با حامیان بابک زنجانی در دولت محمود احمدی نژاد.

  وجهه نظام:نظام جمهوری اسلامی نیز می تواند برنده و بازنده دیگر این انتخابات باشد.هر چند که مقامات نظام جمهوری اسلامی بر مشارکت بالای مردم در این انتخابات تاکید می کنند و آن را نشانه پیروزی خود می دانند اما در مناظره های انتخابات هر یک از نامزدها به گونه ای از ناکارآمدی نظام سخن گفتند.

 ابراهیم رئیسی،محمد باقر قالیباف و مصطفی میر سلیم برای زیر سئوال بردن حسن روحانی،تصویری از جمهوری اسلامی به رخ کشیدند که در آن در مبارزه با فساد ناموفق بوده، چهار درصد جامعه بر ۹۶ درصد مسلط شده اند و افراد زیادی نیز بدون حمایت و تامین اجتماعی،  برای زندگی  تنها به یارانه ۴۵ هزار تومانی در ماه دل بسته اند.

 حسن روحانی نیز بخشهای دیگری از نظام جمهوری اسلامی را به چالش کشید که به گفته او «کاری جز اعدام و زندان» بلد نیستند.

برندگان:

احمدی نژاد:رییس جمهور سابق ایران  البته از نتیجه انتخابات راضی است،چرا که می تواند همچنان مدعی باشد،دراردوگاه اصولگرایان تنها فردی است که می تواند اصلاح طلبان را شکست دهد.روح احمدی نژاد نیز در انتخابات ریاست جمهوری حضور داشت و بخشی از برنامه های ابراهیم رییسی و محمد باقر قالیباف کپی ناشیانه ای از برنامه های او بود.

 هاشمی رفسنجانی:دو رئیس جمهور قبل از احمدی نژاد اما برنده کامل انتخابات بودند.چند ماه پس از مرگ اکبر هاشمی رفسنجانی باز هم نام او در انتخابات شنیده شد و حتی حسن روحانی در پیام پیروزی خود از او یاد کرد.

 جنبش سبز: خاتمی و موسوی:محمد خاتمی،رئیس جمهور اسبق ایران،نیز بار دیگر موثر و جریان ساز بودن خود را به رخ کشید و حسن روحانی نیز از تریبونها و در پیام پیروزی نامش را فریاد زد.

 هر چند نام میرحسین موسوی و مهدی کروبی از تریبونهای رسمی شنیده نشد،اما در هر تجمع حسن روحانی بدون وقفه و بیش از همه سالهای پس از حصر، نامشان برده شد و روحانی نیز تلویحا به حصرشان اشاره کرد و از حاضران خواست با رای خود برای انجام این کار به او «قوت بازو» بدهند.

جهانگیری: اسحاق جهانگیری با حضوری متفاوت،تصویری جدید از خود به نمایش گذاشت و خود رابه عنوان گزینه ریاست جمهوری آینده مطرح کرد. او البته کار سختی پیش رو دارد،چرا که تاکنون سابقه نداشته ،فردی که به هر شکل از عرصه رقابت خارج  شده،در دوره های بعد پیروز انتخابات شود.

 مصطفی هاشمی طبا نیز در ایام انتخابات فرصت پیدا کرد تا بر خلاف اکثر نامزدها سخنانی کارشناسی بگوید و با وعده هایی که هدفی جز کسب رای نداشت مخالفت کند.او نیز در این انتخابات خود با را به جامعه معرفی کرد.

 اینستا لایو و تلگرام:در کنار برخی رسانه های رسمی از جمله صدا و سیما که بازنده انتخابات بودند،شبکه های اجتماعی برنده انتخابات شدند. همه نامزدها برای پخش برنامه های خود از امکان پخش زنده اینستاگرام استفاده کردند و به تبلیغ در کانالهای تلگرامی پرداختند.

 اصلاح طلبان البته از این امکان استفاده بهتری کردند و برای اولین بار مصاحبه با تعدادی از شخصیتهای اصلاح طلب رابه صورت زنده  پخش کردند. وزرای دولت حسن روحانی هم فیلم هایی در  شبکه مجازی منتشر کردند که در نوع خود  بی سابقه بود.

 در تبلیغات انتخابات نیز فضای مجازی یکی از موضوعات مهم بود.حسن روحانی بارها از تلاش نامزدهای مخالف برای مسدود کردن شبکه های مجازی سخن گفت و ابراهیم رئیسی نیز با اصل این شبکه ها مخالفت نکرد و درعین حال گفت که« نباید نگاه منفعلانه به آن داشته باشیم».

 کانالهای تلگرامی در اعلام نتیجه انتخابات ریاست جمهوری نیز بر رسانه ها و دستگاه های رسمی پیشی گرفتند و نتیجه رای صندوقها ساعاتی پس از شمارش در تلگرام  و دیگر شبکه های اجتماعی منتشر شد.

 این اتفاق البته مدلی از برنامه «کمیته صیانت از آرای» میر حسین موسوی و مهدی کروبی در انتخابات سال ۸۸ برای اعلام نتایج صندوقها از سوی ناظران نامزدها بود که با قطع شدن پیامک ها ناکام ماند.

 سرنوشت برندگان و بازندگان:کمتر پیش آمده که برندگان و بازندگان انتخابات ریاست جمهوری در ایران پس از انتخابات تحلیل های دقیقی از دلایل باخت و پیروزیشان داشته باشند و آنها را درآینده به کار گیرند.بازندگان معمولا در پی توجیه باخت برآمده اند و برندگان نیز معمولا به غرور ناشی از پیروزی دچار شده اند.