شورش در مشهد

فرنوش امیرشاهی

سه شنبه ۳۰ خرداد 1396 - 21:41

سرانجام طلسم مشهد باطل شد و با تایید دیر هنگام نتایج انتخابات شوراها، حاکمیت یکپارچه اصولگرایان بر این شهر پایان یافت.

مشهد در ۱۵ سال گذشته، «ملک طلق» اصولگرایان بوده است. از مجلس شورای اسلامی و شورای شهر و شهرداری و استانداری و دستگاه قضایی گرفته، تا نهادهای مذهبی، امنیتی، آستان قدس و تریبون‌های رسمی و غیررسمی همگی در اختیار این جریان سیاسی بود. Saaad School

اصلاح‌طلبان هرگز بخت چندانی برای به دست گرفتن مدیریت این قطب مهم مذهبی، اقتصادی و سیاسی نداشته‌اند؛ اما حالا نتیجه انتخابات شورای شهر، انقلابی در ترکیب سیاسی این شهر ایجاد کرده است که شاید از جهاتی و به تنهایی اهمیتی در حد انتخابات ریاست‌جمهوری داشت.

برای نخستین بار تمام ترکیب ساختمان شورا در مرکز خراسان رضوی، به فهرست معروف به امید قرار گرفت و باز هم برای اولین بار هیچ چهره معممی به این شورا راه نیافت.

بررسی آمار رای‌دهندگان نشان می‌دهد  بیش از یک میلیون و ۲۰۰ هزار نفر در این انتخابات شرکت کرده‌اند و تمام ۱۵ کاندیدای فهرست امید را با آرای بالای ۲۰۰ هزار رای روانه شورای شهر کرده‌اند. اتفاقی که باعث شد اعتراض‌ها و تقاضای بازشماری درصدی از صندوق‌ها هم هیچ تاثیری در نتیجه انتخابات نداشته باشد.

این موضوع وقتی اهمیت بیشتری دارد که در نظر داشته باشیم در تمام چهار دوره انتخابات شوراها، بالاترین آرای اخذ شده تنها برای یک کاندیدا و  آن هم کمی بیش از ۱۰۰ هزار رای بوده است.

چنین نتیجه‌ای نشان می‌دهد از یک سو، رای‌دهندگان مشهدی بر  علیه فضای سیاسی و امنیتی این شهر شوریده‌اند و از سوی دیگر نهادهای اصولگرایان در قدرت سازماندهی و امکانات خود را صرف انتخابات ریاست جمهوری کرده و از انتخابات شوراها غفلت کرده بودند.

در کنار این موضوع، نباید نادیده گرفت که شوراهای شهر و روستا، تنها انتخاباتی در ایران است که نظارت آن غیراستصوابی و بر عهده نهادی جز شورای نگهبان است. در نتیجه همواره افرادی با گرایش‌های سیاسی متنوع‌تر امکان حضور در عرصه رقابت‌ها را پیدا می‌کنند و مردم نیز حق انتخاب واقعی‌تری دارند.

با این استدلال، انتخابات شورای شهر مشهد خواستگاه واقعی بدنه اجتماعی آن را به خوبی نشان داد. شهری که رقبای تندرو اصلاح‌طلبان و اعتدال‌گرایان  با حمایت‌های عیان چهره‌های نزدیک به آیت‌الله خامنه‌ای همچون آیت‌الله علم‌الهدی، همراهی مسئولان قضایی استان، شهرداری، شورای شهر و دفاتر نمایندگان مجلس و نیز امدادهای نهادهای مذهبی و گروه‌هایی چون انصار حزب‌الله مشهد، همواره گفتمان غالب این شهر بوده‌اند. هم‌اکنون در یک انتخابات رقابتی‌تر و غیرسازماندهی‌شده، مردم از طریق صندوق رای به این گفتمان «نه» گفته‌اند و راهی برای تنفس گروه ها و جریان های مقابل ایجاد کرده‌اند. آن هم در شرایطی که در همین دوره رای ابراهیم رئيسی، تولیت آستان قدس رضوی از رقیبش حسن روحانی برای انتخابات ریاست‌جمهوری دوره دوازدهم بیشتر بوده است.

بی‌شک این انقلاب خاموش، بی‌تاثیر از سیاست‌های سخت گیرانه و محدودکننده مسئولان این استان در حوزه‌های مختلف اجتماعی، فرهنگی و سیاسی و عملکرد دو دهه اخیر آنان نبوده است.

با این حال، هم اینک گروه‌هایی از مردم، اصلاح‌طلبان و جریان‌های معتدل از عملکرد حسن روحانی در خراسان رضوی راضی نیستند. آنها معتقدند دولت و استانداری، در مقابل احمد علم‌الهدی و جریان‌های تندروی اصولگرا کوتاه آمده  و نتیجه این غفلت، تسخیر مشهد توسط اصولگرایان تندرو بوده است. شاید اولین گام اعضای شورای شهر تازه که نام امید را یدک می کشند، توجه به این مطالبه عمومی و استفاده از پشتوانه رای بالای خود برای ایجاد  زمینه تغییر در فضای امنیتی و سیاسی و نیز باز کردن فضای اجتماعی و فرهنگی باشد.