بازگشت به عقب با تفکیک وزارتخانه ها

احسان مهرابی

یکشنبه ۸ مرداد 1396 - 17:11

دولت حسن روحانی وعده داده که لایحه تفکیک سه وزارتخانه را به مجلس می برد.درصورت ارائه این لایحه  این وزارت‌خانه‌ها راه و شهرسازی، صنعت، معدن و تجارت و ورزش و جوانان که دردولت محمود احمدی نژاد از ادغام چند وزارتخانه و سازمان ایجاد شده،به وضعیت سابق بازخواهد گشت.

ارائه این لایحه یک بازگشت به عقب تلقی می شود و با سیاستهای کلی دولت تضاد دارد.در دولت های اکبرهاشمی رفسنجانی و محمد خاتمی که بخش عمده ای از سیاستهای دولت حسن روحانی شبیه به آنها است،ادغام وزارتخانه شدت گرفت.ادغام وزارتخانه ها از سوی اکثر صاحب نظران اقتصادی مورد استقبال قرار گرفت و وزارتخانه های ادغام شده نیز به نسبت قبل عملکرد بهتری داشتند.

وزارتخانه های جهاد و کشاورزی و صنایع از جمله وزارتخانه ادغام شده بودند.دردولت محمود احمدی نژاد نیز نمایندگان مجلس در قالب برنامه های توسعه دولت را به کاهش وزارتخانه موظف کرده بودند. با این حال دولت محمود احمدی نژاد خود را ملزم نمی دید که وزارتخانه های جدید را درقالب لایحه به مجلس اعلام و برای ایجاد آنها اجازه بگیرد. از نظر احمدی نژاد همان مصوبه کلی مجلس برای ادغام وزارتخانه های جدید کفایت می کرد.در ابتدای دولت احمدی نژاد همچنین سازمان صنایع دستی بدون مصوبه مجلس از وزارت صنایع به سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ملحق شد.

اینک شاید حسن روحانی بر این باور است که ادغام وزارتخانه ها در دولت محمود احمدی نژاد به درستی انجام نشده و دولت او باید وزارتخانه ها را به شکلی بهتر ادغام کند.اگر دولت براین باور است می توانست لایحه دیگری مبنی بر تغییرات وزارتخانه ها ارائه دهد.

ارائه لایحه جدید برای تفکیک وزارتخانه صنعت، معدن و تجارت نیز درحالی است که برخی از مقامات دولت با اشاره به تجربه دیگر کشورها اعلام کرده اند که این وزارتخانه به همراه دیگر سازمانهای اقتصادی از جمله سازمان مناطق آزاد باید به وزارت اقتصاد ملحق شوند.

وزارت تعاون،کار و رفاه اجتماعی نیز که در دولت محمد خاتمی با ادغام وزارتخانه های کار و تعاون ایجاد شد، خود به معضلی برای ادغام وزارتخانه های اقتصادی تبدیل شده است.وزارتخانه ای که عملا بنگاه های اقتصادی زیادی را درست دارد و با وزارت نفت مقایسه می شود.

سهم خواهیها و تلاش مدیران برای باقی ماندن درسمتهای خود یکی از موانع ادغام وزارتخانه ها در ایران بوده است.گاهی این مدیران دست به دامن نمایندگان مجلس می شوند تا از ادغام وزارتخانه شان جلوگیری کنند. ترس از تسلط یک بخش بر بخش دیگر نیز معمولا مانعی برای ادغام وزارتخانه ها است. از جمله منتقدان طرح تشکیل وزارت انرژی معتقدند که درصورت تشکیل این وزارتخانه،بخشهای مربوط به وزارت نفت عملا بر وزارت نیرو مسلط خواهند شد و دیگر وزارت نیرو معنایی نخواهد داشت.

مثال دیگر منتقدان ادغام وزارتخانه ها، وزارت ورزش و جوانان است که عملا بخش جوانان را دراین وزارتخانه از بین برده است.سازمان ملی جوانان اما از اول هم سازمانی تشریفاتی بود که نقش اجرایی نداشت.

اینک شاید بهتر باشد که حسن روحانی به جای عجله در ارائه لایحه تفکیک وزارتخانه ها،مطالعات کارشناسی را برای ادغام وزارتخانه ها آغاز کند و پس از پایان این مطالعات و قبل از تشکیل مجلس یازدهم این لایحه را به مجلس ارائه کند.