کمی "رادیوم"، آرزویی که با همت زنان برآورده شد

کمی "رادیوم"، آرزویی که با همت زنان برآورده شد

فرناز سیفی

چهارشنبه ۸ آذر 1396 - 17:43

در سال ۱۹۲۱، ماری کوری، شیمی‌دان و فیزیک‌دان لهستانی که از رسانه‌ها گریزان بود، بالاخره حاضر شد یکی از مصاحبه‌های معدود زندگی‌اش را با زن خبرنگاری که از آمریکا آمده بود، انجام دهد. خبرنگار زن، اتفاقا هم‌نام خود او بود: ماری ملونی.

ماری ملونی یکی از زنان خبرنگار پیشرو و مطرح آمریکا بود. از اولین زنانی که به سردبیری مجلات رسید. در «واشنگتن‌پست» کار می‌کرد و بعدتر سردبیر «نیویورک هرالد تریبون» شد. از سال‌ها پیش از آن‌که النور روزولت، بانوی اول آمریکا شود، با او دوست و صمیمی بود. دوستی که در همه‌ی سال‌های حضور روزولت‌ها در کاخ سفید و بعدتر نیز ادامه داشت. 

Saaad School

ماری ملونی در این مصاحبه از ماری کوری پرسید که بزرگ‌ترین آرزویش چیست؟ کوری که در آن زمان ۱۰ سال بود که دومین جایزه نوبل خود را به دلیل کشف مهم‌اش- رادیوم- دریافت کرده بود، صادقانه جواب داد که تنها آرزویش این است که انقدر توان مالی داشته باشد تا باز بتواند اندکی رادیوم تهیه کرده و به تحقیقات خود درباره این عنصر ادامه دهد. ماری کوری امیدوار بود که بشود با تحقیق بیشتر بر رادیوم، از این عنصر شیمیایی  برای درمان بیماری‌هایی مثل سرطان استفاده کرد.

رادیوم اما بسیار گران‌قیمت بود. نرخ تنها ۱ گرم رادیوم در آن زمان بیش از ۱۰۰هزار دلار بود که معادل امروزی آن چیزی نزدیک به ۱ میلیون و ۳۰۰هزار دلار می‌شود. کنایه ای تلخ و طعنه‌آمیز از کسی که خود، رادیوم را کشف و همه جهان را مطلع کرد که می‌شود از این عنصر شیمیایی در درمان بیماری‌ها استفاده نمود، توان مالی تامین رادیوم برای مطالعه بیشتر را نداشت.

ماری ملونی به آمریکا بازگشت. آرزوی صادقانه و تلخ ماری کوری که مهم‌ترین شیمی‌دان و فیزیک‌دان روزگار بود، رهایش نمی‌کرد. تصمیم گرفت صندوقی را راه‌اندازی کند و از زنان متمول، بانفوذ، علاقه‌مند به علم و دانش دعوت کند تا هرکدام مبلغی کمک‌ و با همکاری هم بتوانند یک گِرَم دیگر رادیوم برای ماری کوری تهیه کنند.

زنان بسیاری از سراسر آمریکا دست‌دردست هم بسیج شدند، سراغ پس‌انداز و جواهرات خود رفتند و به قدر وسع خود به «صندوق ماری کوری» کمک مالی کردند. ماری ملونی شگفت‌زده دید که خیلی زودتر از آن‌چه پیش‌بینی می‌شد، هزینه‌ی لازم برای تهیه یک گرم رادیوم تامین شد.

ملونی با همکاری بعضی زنان بانفوذ واشنگتن دی‌سی، پایتخت آمریکا، مقدمات سفر ماری کوری و دخترش از پاریس به آمریکا را فراهم کردند. ماری کوری با کشتی وارد آمریکا شد، به کاخ سفید دعوت شد و با وارن هاردینگ، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، ملاقات کرد و در مراسمی جمع‌وجور و زنانه، ۱ گرم رادیوم خود را دریافت کرد و به آرزویش رسید.

زنان، مشتاقانه به «صندوق ماری کوری» کمک مالی کرده بودند و بعد از تهیه ۱ گرم رادیوم، کماکان ۵۶هزار دلار وجه نقد در صندوق باقی ماند. ماری ملونی و سایر زنان تصمیم گرفتند از این پول باقی‌مانده، یک بورسیه تحصیلی ویژه زنای فیزیک‌دان یا شیمی‌دان، از اهالی فرانسه یا آمریکا راه بیاندازند و به زنان دانشمند دیگری کمک کنند تا تحقیقات علمی خود را پیش ببرند. بورسیه‌ای که تا سال‌ها بعد باقی بود و حامی و مشوق زنان دانشمند بود. ده‌ها زن دست در دست هم دادند و با اتحادی زنانه، نگذاشتند تنها آرزوی مهم‌ترین زن دانشمند دوران، هیچ شود و از دل اتحادشان، راهی را باز کردند تا زنان دیگری هم بتوانند مثل ماری کوری، به کار علم و پژوهش بپردازند.