آزادی‌هایی که بر چوب می‌شوند

آزادی‌هایی که بر چوب می‌شوند

فرنوش امیرشاهی

پنجشنبه ۱۲ بهمن 1396 - 22:47

هشتم مارس سال ۵۷، وقتی چندین هزار نفر از زنان در خیابان‌های تهران یکصدا فریاد می‌زدند "آزادی زنانه حق مسلم ماست"، شاید هیچگاه تصور نمی‌کردند این خواسته، چهل سال پس از انقلاب، هنوز به صورت یک مطالبه باقی بماند.

Saaad School

در آن روز زنان در اعتراض به فرمان "حجاب اجباری" و لغو "قانون حمایت از خانواده"، به خیابان‌ها آمده بودند، اما نه تنها در آن دوران نتوانستند خواسته خود را به کرسی بنشانند، بلکه این دو موضوع کماکان جنجالی و جریان‌ساز باقی مانده است.

با پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۵۷، در کنار تغییرات گسترده در ایدئولوژی‌ها و سیاست‌های جمهوری اسلامی، نگاه و تئوری‌های حکومت نیز به زنان اسلامی شد. دیدگاهی که سنت، مذهب، عرف و فرهنگ نقش بسیار پررنگی در سیاست‌گذاری‌های مسائل مربوط به نیمی از جمعیت ایران، داشته و موضوع زنان را به خط قرمزی برای حکومت‌مردان تبدیل کرده است.

آیت‌الله خمینی، بنیانگذار و آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی هر دو مواضع فقهی سنتی و سختگیرانه‌ای نسبت به زنان داشته‌اند و این دیدگاه در سخنرانی‌ها و نوشته‌های این دو مقام ارشد ایران به صراحت و بدون تغییر عنوان شده است.

با چنین سیاست‌های محدودکننده‌ای، خواسته‌ها و نقش زنان در تمام سالهای پس از انقلاب همواره در حاشیه بوده و بسیاری از حقوق اولیه آنان نادیده گرفته شده است.

آمار مربوط به آسیب‌های اجتماعی در حوزه زنان مانند خشونت‌های خانگی و آزارهای جسمی و جنسی در سالهای اخیر رشد چشمگیری داشته است.

نگاه مقامات و مراجع تقلید شیعه نزدیک به حکومت در قم، نه تنها در مقوله حجاب، که نسبت به هر آنچه مربوط به یک دوم شهروندان ایران است، کوچکترین انعطافی نداشته است. حتی زمان و هزینه‌های زیادی برای ترویج دیدگاه‌های رسمی حکومت مبتنی بر فقه سنتی صرف شده است که گاهی با پیاده کردن طرح‌هایی چون گشت‌های ارشاد و جلوگیری از ورود زنان به ورزشگاه‌ها جنبه خشونت‌آمیز نیز پیدا کرده است.

چنین سیاست‌هایی در شرایطی است که در طول سالهای گذشته، شرایط فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی در ایران تغییرات زیادی کرده است. آرمان‌ها و ایدئولوژی‌ها و مطالبات مردم عوض شده است. زنان پرشماری با تحصیلات دانشگاهی، مایل به تاثیرگذاری در عرصه‌های عمومی بوده‌اند. اما کماکان سیاست‌های رسمی حکومتی، هویت آنان را نادیده می‌گیرد.

با تداوم چنین سرکوب‌های مداومی، به تدریج انباشت مطالبات کنار گذاشته شده، شروع به نمود پیدا کردن از پستوها به سطح کوی و برزن‌ها کرده است.

اقدام سمبولیک زنانی که روسری‌های خود را بر چوب می‌زنند نیز با همین استدلال، تلاشی برای اعتراض به چهار دهه نادیده گرفته شدن زنان است.

حرکتی مدنی برای دستیابی به حق انتخاب حجاب که از بطن جامعه و از میان شهروندان عادی آغاز شد و خط بطلانی بر چهار دهه تلاش گسترده حاکمیت برای اجرای سیاست‌ها وتئوری‌های اسلامی سخت‌گیرانه و ایدئولوژیک نسبت به زنان است.

زنان ایران هنوز هم شعار می‌دهند «آزادی زنانه حق مسلم ماست». این حرکت‌ها متوقف نشده و اگر از سوی مقامات ارشد تصمیم‌گیر بی‌پاسخ بماند، گسترش خواهد یافت.