تا، زنی نامزد ریاست‌جمهوری مصر شود

تا، زنی نامزد ریاست‌جمهوری مصر شود

فرناز سیفی

چهارشنبه ۹ اسفند 1396 - 07:14

ماه آینده، انتخابات ریاست‌جمهوری در مصر برگزار خواهد شد. انتخاباتی که تا همین حالا روند تایید صلاحیت نامزدها با انتقادهای بسیاری همراه بوده است. عبدالفتاح سیسی، رئیس‌جمهور فعلی مصر که با کودتایی علیه محمد مرسی، قدرت را در دست گرفت، تنها یک رقیب در انتخابات پیش‌رو دارد که او خود حامی رئیس جمهور محسوب می‌شود! کمیته نظارت بر انتخابات در مصر، صلاحیت معدود نامزدها را تایید نکرد، نامزدهای دیگری به بهانه‌های واهی به دست دولت سیسی متهم به فساد و رشوه شده و با بازداشت و تهدید روبرو شدند، برخی هم نتوانستند شمار امضاهای لازم از شهروندان را کسب کنند تا برای نامزدی در انتخابات ثبت‌نام کنند.(بنا به قانون انتخابات ریاست‌جمهوری مصر، هرکس که می‌خواهد نامزد شود باید دست‌کم مجموع ۲۵هزار امضا تایید از شهروندان کشور جمع‌آوری کند.)

بااین‌حال، ورای معادلاتی که بار دیگر اصل آزادی انتخابات در مصر را از بیخ‌وبن زیر سوال می‌برد، زنان مصر بار دیگر تلاش ناموفقی داشتند تا دست‌کم یک زن برای ریاست‌جمهوری کاندید شود. در قانون اساسی مصر، هیچ ماده و تبصره‌ای نیست که زنان را از این حق محروم کند.

Saaad School

تلاش‌های فعالان زن در مصر برای این‌که دست‌کم یک زن نامزد ریاست‌جمهوری شود، به شکل مستمر از سال ۲۰۰۵ آغاز شد. انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۰۵، آخرین دور ریاست‌جمهوری طولانی حسنی مبارک بود و تمام ۹ نامزد دیگری که تایید صلاحیت شدند، مرد بودند.

در اولین انتخابات ریاست‌جمهوری بعد از سقوط دیکتاتوری حسنی مبارک، بثینه کامل، فعال سیاسی و مجری تلویزیونی مشهور مصری، اولین زنی بود که خیز برداشت تا بتواند برای انتخابات ریاست‌جمهوری نامزد شود. در آن زمان قانون می‌گفت که برای نامزدی باید دست‌کم ۳۰هزار امضا از شهروندان داشت و بثینه کامل به‌رغم این‌که چهره شناخته‌شده‌ای بود، نتوانست این میزان امضا را جمع‌آوری کند. در همان دوران مصاحبه‌ها و مشاهدات میدانی خبرنگاران و فعالان حاکی از آن بود که حتا زنان زیادی با این‌که موافق کامل مشارکت سیاسی زنان‌اند، اما ریاست‌جمهوری را انگار ارث مردان می‌دانند و شک دارند زنی بتواند از پس پست پرمسئولیت ریاست‌جمهوری برآید.

این ناباوری به توان و قدرت سیاسی زنان کماکان هم ادامه دارد. این درحالی است که مصر اتفاقا یکی از کشورهای عربی و مسلمان است که درصد حضور زنان در پارلمان و پست‌های کلیدی، نسبتا خوب و امیدوار کننده است. از مجموع ۵۹۶ کرسی پارلمان مصر، زنان درحال حاضر بر ۹۰ کرسی تکیه زده‌اند و در کابینه نیز ۶ وزیر زن حضور دارد و یکی از مشاوران اصلی امنیت ملی سیسی نیز زن است.

بسیاری از زنانی که در عرصه سیاست مصر حضور دارند، معتقدند که دولت و دستگاه‌های اجرایی از حضور گسترده‌تر زنان در پست‌های سیاسی استقبال می‌کنند، اما اکثریت جامعه نگاه محافظه‌کارانه‌تری دارد و اصلا زیر بار امکان یک نامزد ریاست‌جمهوری زن نمی‌رود. به همین دلیل نیز سران احزاب کشور، حاضر به ریسک نیستند تا پشت یک نامزد زن بایستند و از او حمایت کنند.

امسال برای رقابت‌های انتخاباتی ریاست‌جمهوری مصر، تنها یک زن جرات کرد و پا پیش گذاشت و خواست نامزد شود: مونا پرینس که استاد دانشگاه  در رشته ادبیات انگلیسی است و فعال حقوق زنان. با این‌حال او نتوانست ۲۵هزار امضای لازم را جمع‌آوری کند.

فعالان حقوق زن در مصر معتقدند برای این‌که این راه برای زنان هموار شود، باید تلاش‌های چندجانبه‌ی بسیاری کرد. گروهی از فعالان در حال مذاکره و فشار به پارلمان مصرند تا قانونی را تصویب و احزاب را موظف کند که سهمیه نامزدهای زن در انتخابات شوراهای محلی و انتخابات پارلمان افزایش دهند. فعالان زن معتقدند هرچه شمار زنان در پست‌های سیاسی رده پایین‌تر بیشتر شود، جامعه مصر بیشتر و بیشتر به حضور زنان در سیاست عادت کرده و به توانایی آن‌ها ایمان خواهد آورد.

گروه دیگری از فعالان زن نیز دسته‌جمعی کمپینی راه انداختند و در دوردست‌ترین شهرها و روستاهای مصر، کارگاه‌های آموزشی برگزار می‌کنند و زنان محلی را آموزش داده و تشویق می‌کنند تا در انتخابات شوراها، نامزد شوند و وارد روند تصمیم‌گیری برای مسایل جاری شهر و روستای خود شوند.

بسیاری از فعالان برابری‌خواه در مصر امیدوارند که فضای سیاسی و اجتماعی در انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۲۲ مناسب‌تر شود، سد شکسته شود و بالاخره نام و چهره یک زن نیز در میان نامزدهای ریاست‌جمهوری جا بگیرد.