عقب نشینی دولت ممکن است

عقب نشینی دولت ممکن است

امین بزرگیان

پنجشنبه ۲۴ اسفند 1396 - 11:55

بخش اول

Saaad School

 

در ۱۷ ژانویهی سال جاری ( ۲۰۱۸) ادوارد فیلیپ، نخستوزیر فرانسه، در پایان جلسهی شورای وزیران خبر وانهادن پروژهی احداث فرودگاه در منطقهی نوتردام دِلاند در این کشور را بهطور رسمی اعلام کرد.

این خبر پیامد و نقطهی عطف مبارزهای پنجاهساله در فرانسه است. بررسی اهمیتِ این رویداد و نحوهی بازتاب آن در رسانههای فارسیزبان میتواند در زمینههای اساسی، مانند مسائل زیستمحیطی، شکلهای نوین و بدیعِ طرح مطالبات و مبارزات جمعی،استمرار مقابله با زور و اقتدار دستگاه و گفتمان دولت و نهادهای سرمایهداری، دستاوردها و رهنودهایی تعیینکننده در عرصهی نظری و عملی برای ایجاد بدیلهای اجتماعی و سیاسی در اختیار ما بگذارد.

در راستای چنین چشماندازی و به مناسبت این پیروزی از بهروز صفدری، نویسنده و مترجم مقیم فرانسه و از اعضای جنبش موقعیتسازان، خواستم تا برپایهی شناخت و علائقاش در این عرصه، از این اتفاق و ریشههایش سخن بگوید.

 

- بنظر میرسد که بعد از معیشت، مسایل محیط زیستی لحظه دوم تلاقی حیات آدمهای معمولی با نظام سرمایهداری شده است. شرایط به حدی از بحران رسیده که در برخی مناطق جنگی خونین بر سر منابع و آلودگی محیط زیست در گرفته است. خبر داریم که چند روز پیش و بر سر انتقال آب زایندهرود اصفهان به یزد، درگیری شدیدی بین پلیس و کشاورزان معترض در گرفت. اتفاقی که در مورد فرودگاه نوتردام دِلاند و اعتراض فعالان محیط زیست رخ داد که در نهایت به عقبنشینی دولت و بنگاههای مالی انجامید میتواند الهام بخش باشد. شما در نوشتهها و ترجمههایتان ضمن پرداختن به جایگاه مسائل و مبارزات زیستمحیطی در جنبشهای پیشاهنگ قرن بیستم، از معدود کسانی هستید که به معرفی و بازتاب مسئلهی پروژهی احداث فرودگاه نوتردام دِلاند به زبان فارسی رو آوردید. دربارهی انصراف دولت فرانسه از ادامهی این پروژه و ناگزیریاش از وانهادن آن چه میتوان گفت؟

صفدری: بهتر است اول نگاهی اجمالی به  کلِ این ماجرا بیندازیم. من در اوائل تابستان ۲۰۱۶ در مقالهای با عنوان  « پشتیبانی از جنبشِ " دفاع از منطقه"(Zad) در نوتردام دِ لاند» برای شناساندن و معرفی این رویداد از جمله نوشتم:

« سیاستهای آمایشِ سرزمین” ( یا عمران منطقه) در فرانسه نیز مثل هرجای دیگر ویرانی و کراهت بسیار به بار آورده  و میآورد. یکی از این برنامههای آمایشی یا عمرانی حدود پنجاه سال است با عنوانِ zone d’aménagement différé ، به معنی منطقهی آمایشی بهبعد موکولشده” ( و شکلِ اختصاریِ آن zad) طرحِ احداثِ فرودگاهِ عظیمی در ناحیهی نوتردام دِ لاند Notre-Dame des Landes  در سر دارد. اکنون چند سالی است که اعتراض عملی و نقدِ ریشهای به چنین طرحهایی به عرصهای برای همسازگانیِ مبارزاتِ گوناگون تبدیل شده است. جالب اینکه با نوعی مضمونربایی یا دخلوتصرف در کلمات و عبارات، این گونه اعتراضها و مبارزات همان علامت اختصاری zad را اینبار با عبارتِ Zone à défendre به معنی منطقهای که باید از آن دفاع کرد، یا دفاع از منطقه از آنِ خود ساخته است. و فردِ فعال در هر زاد خود را زادیست zadiste مینامد. جمعها یا کلکتیوهایی که به اسمِ zad در گوشه و کنار فرانسه شکل گرفته است بسیار فراتر از چارچوبِ سیاسی ـ ایدهئولوژیکِ رایجِ دفاع از محیط زیست، دربرگیرندهی عناصرِ نظری و عملی رادیکال و جامعی است و از همینرو زهدانِ تغییرِ چشماندازهای فراگیر

پیمانکار تحقق این پروژه و احداث این فرودگاه شرکت غولپیکری بود به نام Vinci   ( ونسی به تلفظ فرانسوی، وینچی به تلفظ ایتالیایی) که در عرصهی ساختوساز ، از ساختن زندانهای مدرن تا اتوبانها و فرودگاهها و شهرکهای عظیم تجاری و زد و بند با مراجع اقتصادی و سیاسی، بسیار معروف است.

باور کردنی نیست اما پافشاری و استمرار  مدافعان منطقه یا زادیستها zadistes پس از پنج دهه مبارزه و استقامت در برابر دم و دستگاه غولآسای دولت و سرمایه سرانجام توانست این دمودستگاه را در ژانویهی به عقبنشینی و وانهادن این پروژه وادارد.

ادامه دارد