مرگ در کمین ماریل فرانکو، صدای محرومان برزیل

مرگ در کمین ماریل فرانکو، صدای محرومان برزیل

فرناز سیفی

پنجشنبه ۹ فروردین 1397 - 17:42

دو هفته پیش، ماریل فرانکو کشته شد. ماریل که ۳۸ ساله بود، زن بود، سیاه‌پوست، از اهالی فقیرترین محله‌های ریودو ژانیرو، نماینده شورای شهر، فمینیست و مدافع حقوق زنان، سوسیالیست و طرفدار حقوق کارگران هم بود و بر ضد خشونت پلیس علیه فقرا و سیاه‌پوستان و زن‌کشی فعالیت می‌کرد.

روز چهارشنبه(۱۴ مارس)، ساعت ۹ و ۲۰ دقیقه شامگاه، مردان مسلح خودرویی را که ماریل مسافر آن بود به رگبار گلوله بستند. ۹ گلوله بر پیکر ماریل نشست، ۴گلوله از این گلوله‌ها مستقیم به سر او شلیک شد. مردان مسلح راننده ماشین را هم کشتند. ماریل همین چند دقیقه قبل‌تر نشستی را درباره «توان‌مندسازی زنان سیاه‌پوست» ترک کرده بود.

Saaad School

برای سیاه‌پوستان برزیل، ماریل نمادی بود امیدبخش که می‌توان سیاه و از اهالی یکی از فقیرترین و محروم‌ترین نقاط شهر بود و تحصیل‌کرده بود، شجاع و جسور بود و برای بهبود شرایط مردم جنگید. کورسوی امیدی بود که شاید بشود از این چرخه محرومیت و گرفتاری و جهل و خشونت بیرون آمد و برای بهتر کردن اوضاع تلاش کرد. او سال‌ها بود که علیه آن‌چه «نسل‌کشی سیاه‌پوستان در برزیل» می‌نامید، مبارزه می‌کرد.

برای زنان برزیل، ماریل نمادی بود از فریاد زدن علیه جنسیت‌زدگی، فرهنگ مردسالار و قلدرمآبی و خشونت علیه زنان. زنی که علیه «زن‌کشی» در برزیل می‌جنگید و با تلاش او و زنان دیگر بود که بالاخره «زن‌کشی» در برزیل جرم رسمی و مجزا شد. زنانی که صرفا به دلیل قلدری مردسالار به دست مردان کشته می‌شوند و تنها «جرم» آن‌ها، زن بودن است.

بیش از ۵۰ درصد جمعیت برزیل، سیاه‌پوست‌اند. با این‌حال این گروه پرشمار با انواع و اقسام محرومیت، تبعیض، نابرابری و ظلم و فشار مواجه‌اند. آمار نشان می‌دهد که از هر ۳ نفری که در برزیل کشته می‌شوند، ۲ نفر از جمعیت سیاه‌پوستان کشورند و آن ۹ گلوله که به سر و تن ماریل شلیک شد، او را هم عددی دیگر در این آمار تلخ کرد. فقط در سال گذشته میلادی، پلیس ریو دو ژانیرو هزار سیاه‌پوست را به شلیک گلوله کشته است.

منتقدان دولت و خشونت سیستماتیک پلیس برزیل می‌گویند تردیدی ندارند که گنگ‌های نزدیک به پلیس ماریل را کشتند. سازمان «عفو بین‌الملل» در بیانیه‌ای که در محکومیت قتل این مدافع حقوق بشر منتشر کرد، خواستار رسیدگی و بررسی جدی پرونده قتل او شده است. یک روز بعد از قتل ماریل، هزاران نفر به خیابان‌های ریو آمدند و خواستار مجازات قاتلان ماریل و فوج فوج سیاه‌پوستان و زنان کشور شدند. اهالی شهر شروع به انتشار عکس‌هایشان با ماریل کردند. ماریل از جنس دیگر سیاست‌مداران نبود. خاکی بود و بی‌تعارف و اهل هیچ زدوبند سیاسی با هیچ احدی نبود. همیشه در میان مردم بود و برای آن‌ها می‌‌جنگید و انگار همه شهر با او عکسی داشتند.

در سپتامبر ۲۰۱۶، ماریل فرانکو با کسب بیش از ۴۶ هزار و ۵۰۰ رای یکی از  معدود افرادی شد که در انتخابات شورا در ریو دو ژانیرو بالاترین رای را کسب کرد و از سوی حزب «سوسیالیسم و آزادی» وارد شورا شد. او تنها زن سیاه‌پوست در شورای شهر ریو دو ژانیرو بود و سیاست‌مداران مخالف او خیلی زود فهمیدند که ورود رسمی او به نهادهای قانون‌گذار و اجرایی، او را «ساکت» نخواهد کرد. او در  کارزار انتخاباتی خود قول داده بود که صدای زنان، سیاه‌پوستان و فقرا باشد و هرگز این قول خود را زیر پا نگذاشت. دبیرکل حزب «سوسیالیسم و آزادی» به رسانه‌ها گفت ماریل حتا ثانیه‌ای فراموش نکرد که زن است، سیاه‌پوست است، از فقیرترین و محروم‌ترین محله‌های شهر است و باید برای این گروه‌ها بجنگد.

چند روز قبل از این‌که به قتل برسد، پلیس باز مرد سیاه‌پوستی را به ضرب گلوله کشته بود. ماریل برخلاف دیگر اعضای شورا که یا هزار زدوبند با پلیس دارند یا به دلیل برنامه‌ها و منافع سیاسی خود ترجیح می‌دهند به بی‌خطرترین شکل موضع‌گیری کنند، در توئیتر خود پلیس ریو دو ژانیرو را «اداره قتل» نامید و باز پرسید کشتار سیاه‌پوستان و زنان در برزیل تا کی باید ادامه پیدا کند؟

با قتل ماریل فرانکو، زنان و سیاه‌پوستان و محرومان در برزیل یکی از امیدبخش‌ترین و موثرترین مبارزان خود را از دست دادند و وضعیت و هراس برای مدافعان حقوق بشر در این کشور، با خطر بیشتری همراه شده است. زنانی که در نشست «توان‌مندسازی زنان سیاه‌پوست» دقایقی قبل از قتل ماریل، آخرین نفراتی بودند که با او حرف زدند به رسانه‌های برزیل گفتند که ماریل قبل ترک جلسه دو جمله گفت:«تا وقتی حتا یک زن دربند و اسیر است، من هم آزاد نیستم. حتا اگر غل‌وزنجیر او با غل‌‌ و زنجیر من کاملا متفاوت باشد.»