اصلاح‌طلبان یا اصولگرایان؛ برنده کیست؟

اصلاح‌طلبان یا اصولگرایان؛ برنده کیست؟

فرنوش امیرشاهی

چهارشنبه ۶ اردیبهشت 1396 - 17:45

کمتر از یک ماه تا انتخابات ریاست‌جمهوری دوازدهم، جایگاه و موقعیت کاندیداها در انتخابات پیش‌رو و وضعیت جناح‌های سیاسی مشخص‌تر شده است.

با رد صلاحیت محمود احمدی‌نژاد و حمیدرضا بقایی، شش کاندیدا از هر دو جناح باقی ماندند تا در ظاهر رقابت‌ها سه به سه شود. اما در واقع نه تنها وزن و جایگاه سیاسی این نامزدها با یکدیگر تفاوت دارد، بلکه موقعیت آنان در جریان سیاسی که به آن وابسته‌اند نیز یکسان نیست. بعلاوه هر چقدر تکلیف اصلاح‌طلبان و اعتدال‌گرایان با این انتخابات روشن است، اصولگرایان شرایط پیچیده‌ای دارند.Saaad School

در جریان اصلاح‌طلبان و اعتدال‌گرایان، حسن روحانی نامزد اصلی است که رئیس جمهور وقت است و برای تصدی این سمت در دور دوم تلاش می‌کند. اما موقعیت او متفاوت از انتخابات سال ۹۲ است. چرا که نقاط قوت و ضعف وی و کارنامه کاری‌اش در سه سال و نیم گذشته مشخص شده است.

با این حال دستاوردهای دولت یازدهم در دستیابی به توافق هسته‌ای و ثبات نسبی در حوزه مسایل فرهنگی، در کنار رسم مالوف دو مرحله‌ای بودن ریاست‌جمهوری روسای قوای مجریه پیش از روحانی، باعث شده او کماکان دست بالاتری نسبت به رقبایش داشته باشد.

در کنار رئیس جمهور، اسحاق‌ جهانگیری، معاون اول وی قرار گرفته است که بناست به عنوان کاندیدای کمکی در رقابت‌های انتخاباتی و مناظره‌های تلویزیونی حضور داشته باشد.

حضور یک کاندیدای پوششی همراه روحانی، محل اختلاف‌ اصلاح‌طلبان و جریان‌ اعتدالی بود. گروهی از آنان این موضوع را باعث تضعیف موقعیت روحانی می‌دانستند و دسته‌ای نیز نگران ردصلاحیت احتمالی رئیس جمهور وقت و یا تحت فشار قرار دادن او در رقابت‌های انتخاباتی و بویژه در مناظره‌ها از سوی رقبای جناح روبرو بودند. در نهایت با موافقت حسن روحانی بر سر حضور نامزد پوششی توافق شد و آقای جهانگیری بدون اینکه ستادی تشکیل دهد، تنها قرار است به جای رقابت، آقای روحانی را حمایت کند.

دیگر کاندیدای این جریان، مصطفی هاشمی‌طبا، رئيس سازمان تربیت بدنی در دولت محمد خاتمی است که مستقل وارد شده است و هرچند که تاکید دارد انتقاداتی به دولت وقت دارد و به نفع کسی کناره گیری نمی‌کند، اما عملا فعالیت تبلیغاتی خاصی ندارد و بعید به نظر می‌رسد مخالفت جدی با نامزد اصلی اصلاح‌طلبان و اعتدال‌گرایان داشته باشد.

ماموریت غیرممکن

در جبهه مقابل اما شرایط سخت‌تر است. اصولگرایان از یک سو باید با رئیس جمهور مستقر رقابت کنند که کار ساده‌ای نیست، و از سوی دیگر کماکان با انشقاق درونی و تعدد کاندیدا روبرو هستند.

ابراهیم رئیسی، تولیت آستان قدس و محمدباقر قالیباف، شهردار تهران، دو کاندیدای جبهه مردمی نیروهای انقلاب هستند که هرچند هر دو نفر منتخب جمنا هستند، اما شان و جایگاه خود را بالاتر از این تشکل نوپا می‌دانند و هیچ‌یک مرامنامه آن را امضا نکرده‌اند.

بر مبنای این اساسنامه، نامزدی که در نظرسنجی‌ها رای بالاتری کسب کند، باقی می‌ماند و دیگری به نفع او انصراف می‌دهد. اما شواهد امر نشان می‌دهد این دو قصد کناره‌گیری ندارند.

ابراهیم رئیسی، با جمع کردن اعضای دو کابینه محمود احمدی‌نژاد در ستاد انتخاباتی‌اش و برخورداری از حمایت جبهه پایداری نیروهای انقلاب، تا حدودی خط فکری و مشی سیاسی خود را روشن کرده است.

ستادهای انتخاباتی محمدباقر قالیباف نیز فعالند و شخص شهردار تهران نیز پا به پای رئیسی، به سفرهای استانی و دیدارهای انتخاباتی می‌رود. قالیباف دو بار پیش از این هم کاندیدای انتخابات ریاست‌جمهوری بود. سال ۸۴ حتی تا پشت درهای پاستور هم رسید و در دقیقه نود حمایت اصولگران به سمت احمدی‌نژاد چرخید و او از رسیدن به پست ریاست‌جمهوری باز ماند.

در چنین شرایطی قالیباف حاضر نخواهد بود که دوباره میدان را خالی کند و به نفع دیگری کنار برود.

از سوی دیگر، ابراهیم رئیسی نیز با توجه به مسئولیتی که در آستان قدس دارد و  نیز ریسکی که به عنوان یک قاضی برای ورود به رقابت‌های سیاسی کرده است، جایی برای عقب‌نشینی ندارد. همچنان که خود نیز گفته است « آمده بماند و رئیس جمهور شود».

نفر سوم اصولگرایان، مصطفی میرسلیم، کاندیدای حزب موتلفه است. میرسلیم که سابقه وزارت ارشاد دولت هاشمی رفسنجانی و عضویت در مجمع تشخیص مصلحت نظام را دارد، به صراحت به رقبای همفکرش یادآوری کرده است که به نفع هیچکدام از آنها از رقابت‌ها انصراف نمی‌دهد و حتی به تندی هشدار داده که صدق و وفاداری حزب موتلفه اسلامی را به حساب «پخمگی سیاسی» نگذارند.

چنین پیچیدگی سیاسی در میان اصولگرایان و نیز پایگاه اجتماعی که هر کدام از کاندیداهای این جریان از آن برخوردارند، رقابت میان آنها را چندلایه کرده است. آنها هم در جبهه خودی و هم با رقیب سیاسی مبارزه می‌کنند.

با این حال نتیجه نهایی به میزان مشارکت رای‌دهندگان بستگی دارد. اصولگرایان و اصلاح‌طلبان هر کدام پایگاه رای مشخصی دارند. این میان آرای خاکستری سرنوشت‌ساز خواهد بود. تجربه انتخابات گذشته نشان داده است که خاستگاه این آرا به سمت کسانی است که متفاوت از هسته مرکزی حکومت می‌اندیشند و دیدگاه‌های دموکرات‌تری دارند.  تکلیف این رقابت کمتر از یک ماه دیگر مشخص می‌شود.